Βυζάντιο και Τουρκοκρατία

Το 10 μ. Χ. αιώνα δημιουργείται ο οικισμός των Τράχωναν, ο οποίος στην αρχαιότητα ανήκε στον Ευώνυμον, έναν από τους αρχαίους δήμους της Αττικής. Μικρό αγροτικό χωριό, χωρίς ιδιαίτερο πλούτο. Το έδαφος τραχύ, πετρώδες, άγονο, χωρίς υδάτινους πόρους, με κάμποσους λόφους και χώμα. Εξ αιτίας της μορφολογίας του εδάφους πήρε και την ονομασία Τράχων, που σημαίνει ότι ακριβώς το προσδιορίζει, δηλαδή τραχύς και πετρώδης τόπος.
Στη διάρκεια της Βυζαντινής εποχής η ανάπτυξη, που παρατηρείται, δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί αξιόλογη και ουσιαστική. Επρόκειτο για ένα οικισμό, αγροτικό, από τον οποίο έλλειπε το στοιχείο εκείνο που θα τον αναδείκνυε.
Τα πρώτα δείγματα της καινούριας ζωής εντοπίζονται στην εποχή του Βασιλείου του Βουλγαροκτόνου, όταν ήρθε στην Αττική. Λέγεται πως, σε ρόλο τοποτηρητή, είχε εγκαταστήσει κάποιον άρχοντα από τη Μικρά Ασία. Η άποψη αυτή ενισχύεται από δύο στοιχεία. Το πρώτο αφορά την ύπαρξη της μικρής εκκλησίας των Εισοδίων της Θεοτόκου, στο κτήμα Τράχωνες, η οποία χρονολογείται τον 11ο μ. Χ. αιώνα και το άλλο από το ότι αυτός ο τύπος εκκλησίας εντοπίζεται στη Μ. Ασία, τρεις αιώνες νωρίτερα.
Στην Τουρκοκρατία, αλλά και έπειτα από την απελευθέρωση, όλος ο Λιμός, και όχι μόνο, ήταν ένα απέραντο κτήμα. Η αρχή του ήταν στον Άη Γιάννη τον Καρέα και εκτείνονταν έως το Καβούρι. Η περιοχή, συμπεριλαμβανομένου και του γεωργικού χωριού, ανήκε στον Μπριάμι πασά - από τον οποίο ο ΄Αγιος Δημήτριος λέγεται και Μπριάμι - και στον Χασάν πασά, από τον οποίο προήλθε η ονομασία Χασάνι. Όλο αυτό το κτήμα, διαιρέθηκε σε αγροτεμάχια τα οποία ο δήμος της Αθήνας, στον οποίο και ανήκε, δώρισε ή πούλησε. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργηθούν διάφοροι οικισμοί.
Επάνω στα ερείπια του αρχαίου λατρευτικού χώρου βρέθηκε πρώιμη χριστιανική βασιλική, με κρύπτη. Η εκκλησία καταστράφηκε από τα οχυρωματικά έργα των γερμανών κατακτητών και τους ανελέητους βομβαρδισμούς, στη διάρκεια του Β Παγκοσμίου πολέμου.

Στην αυλή του Ι. Ν. Ζωοδόχου Πηγής ανακαλύφθηκε παλαιοχριστιανική βασιλική, του 6ου π.Χ. αιώνα. Επίσης λατρευτική πηγή και πηγάδι, μέσα στο οποίο βρέθηκαν ξίφος μυκηναϊκής εποχής, όστρακα και μυκηναϊκά αγγεία.

Κοντά στο χώρο όπου σήμερα έχει αναπτυχθεί η βιομηχανία ενδυμάτων ROC (Ροκανάς) βρέθηκε, το 1975, αρχαίο θέατρο, ορθογωνίου σχήματος, το οποίο χρονολογείται μεταξύ του 4ου και του 3ου π. Χ. αιώνα, που αποτελείτο από σφενδόνα, ορχήστρα και προσκήνιο το οποίο σώζεται μέχρι σήμερα. Ακόμα, βρέθηκαν δυο ακέφαλα διονυσιακά αγάλματα. Στο μέρος αυτό λατρεύονταν ο Διόνυσος πριν από τον 5ο π. Χ. αιώνα.

Στο κτήμα Γερουλάνου υπάρχει ο Ιερός Ναός Εισοδίων της Θεοτόκου. Είναι χτισμένος, τον 11ο μ. Χ. αιώνα, σε σχήμα ελεύθερου σταυρού με τρούλο και παρουσιάζει εξαιρετικό αρχαιολογικό και αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον. Στη νοτιοδυτική πλευρά του κτήματος υπάρχει και περίβολος της μυκηναϊκής εποχής.

Στα πηγάδια, που ανακαλύφθηκαν στην περιοχή Λουτρό, βρέθηκαν αγγεία της κλασσικής εποχής. Πηγάδια γεωμετρικής εποχής εντοπίστηκαν στο εργοστάσιο «Ροκανά» και αρχαϊκής στη θέση Τρουμπάρι, με γνωστότερο το Κοντοπήγαδο.

Αρχαιολογικό ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο λόφος Πανί. Βρίσκεται σε απόσταση περίπου δυο χιλιομέτρων από τη θάλασσα και προσφέρει καταπληκτική θέα τόσο προς το Σαρωνικό κόλπο όσο και προς την πόλη της Αθήνας. Το όνομά του προέρχεται από το Θεό Πάνα, ο οποίος λατρεύονταν και ιδίως έπειτα από τη μάχη του Μαραθώνα. Αναφέρεται ως αξιόλογο λατρευτικό κέντρο της περιοχής στο οποίο λατρεύονταν, κατά κύριο λόγο, η τριάδα των Θεών Δήμητρας, Διονύσου και Ποσειδώνα και κατά δεύτερο λόγο ο Ηρακλής.



Ιστορία